Christelijke Scholengemeenschap Jan Arentsz

Wie was Jan Arentsz?

Jan Arentsz, de hageprediker uit de 16e eeuw

In Alkmaar en omgeving was Jan Arentsz vier eeuwen geleden een bekende en geliefde figuur. Oorspronkelijk was hij een eenvoudige mandenmaker, maar hij was ook een beroemde verteller. Gegrepen door de ideeën van de Reformatie, hem bijgebracht door zijn Alkmaarse pastoor en leermeester Cornelis Cooltuin, ontwikkelde hij zich tot één der eerste hagepredikers.

In 1566 organiseerde hij in het open veld (tussen de ‘hagen’) bij Alkmaar bijeenkomsten, waar de mensen van heinde en verre naar toe kwamen. Met de komst van Alva begonnen de godsdienstvervolgingen. Toen moest Jan Arentsz vluchten, zelfs naar Emden, over de Duitse grens in Oost-Friesland. Op de daar gehouden synode in 1571 was hij waarschijnlijk nog aanwezig.

In 1572, vier jaar na het uitbreken van de vrijheidsoorlog tegen Spanje (de zg. ‘tachtigjarige oorlog’) had Alkmaar zich onder het gezag van de Prins van Oranje gesteld. Jan Arentsz kon daardoor weer veilig terugkomen uit Duitsland om predikant te worden in zijn geliefde vaderstad. In maart 1573 leidde hij er een belangrijke synode, waar goed werk werd verricht voor de organisatie van de jonge kerk in Noord-Holland. Korte tijd later vielen de Spanjaarden echter Alkmaar aan. Het grote feest van Alkmaars Victorie op 8 oktober 1573 heeft
Jan Arentsz niet meer meegemaakt, want tijdens het beleg door de Spanjaarden stierf hij op 28 augustus 1573.

Het nieuwe in de leer van ‘meester’ Jan Arentsz was, dat hij Jezus Christus als middelpunt beschouwde van de Bijbel. Uit het leven, het lijden en de opstanding van Christus leren wij, vertelde Jan Arentsz, Gods bijzondere liefde en zorg voor alle mensen. Dat was in die dagen een nieuwe gedachte, waar velen in die moeilijke tijd steun uit konden putten. Vanuit dezelfde overtuiging proberen wij nu met elkaar een open christelijke school te zijn. Jan Arentsz’ ideeën kunnen ook in onze tijd inspirerend zijn voor onze leerlingen, de ouders en de collega’s.

In 1992 publiceerde de school het boek ‘Jan Arentsz, de mandenmaker van Alkmaar, voorman van de Hollandse reformatie’ (uitgeverij Verloren te Hilversum, ISBN 90.6550.350.1). Niet alleen het levensverhaal van Jan Arentsz wordt hierin verteld, ook de geschiedenis van Alkmaar in de 16e eeuw krijgt ruime aandacht. Dit boek is in de erkende boekhandel te koop en te leen in de schoolmediatheek.

Onze schoolnaam verwijst naar een bijzondere figuur uit de Alkmaarse geschiedenis. Hij leefde in de tijd van 'Alkmaars Victorie', wat elk jaar nog op 8 oktober wordt herdacht en gevierd. Het was een tijd van godsdienstoorlogen en vervolging. Er was geen vrijheid van geloof en van geweten. Ons land raakte er door in oorlog met Spanje, waarvan de koning ook onze vorst was. Die zond zijn legers naar ons land. Waar ze kwamen zaaiden ze dood en verderf. Bij Alkmaar lukte het voor het eerst de vijand te weerstaan. Hier begon de vrijheid van ons land.

Wie meer wil lezen vindt hier het hoofdstuk over Jan Arentsz en Cornelis Cooltuyn uit de Geschiedeniscanon van Alkmaar, zoals het werd gepubliceerd in de Alkmaarsche Courant van 13 oktober.